- Kunst & design
Met zo’n honderdvijftig jaar verlichtingdesign achter ons is het bijna vanzelfsprekend dat we vaak opteren voor vintage verlichting. Zo was de twintigste eeuw een tijdperk van innovatie en flair op het gebied van verlichting. Twee naoorlogse periodes zagen een toevloed van nieuwe materialen en een verlangen om af te stappen van traditionele ontwerpen.
Verlichting zal, misschien meer dan enig ander interieurelement, altijd een optimale functie en uitstraling moeten hebben. Een belangrijke functionele doorbraak kwam met de ontwikkeling van taakverlichting in het begin van de voorgaande eeuw. Taakverlichting is ontworpen om specifieke activiteiten te ondersteunen, van lezen tot naaien. Vintage verlichting is vaak onderverdeeld in drie soorten stijlen: art nouveau, art deco en midcentury modernisme. Art nouveau-verlichting wordt gekenmerkt door gebrandschilderde lampenkappen, organische vormen, gewelfde kroonluchters en prachtige versieringen. Het meest bekende stuk uit die periode is ongetwijfeld de iconische Tiffany-lamp, vandaag de dag een zeer gegeerd verzamelobject. Het tijdperk van grandeur en weelde echoot dan weer de art deco-verlichting. Met gedurfde messing details, sculpturale vormen en buitensporige decoratie. Van kappen met franjes tot geëtste glazen versieringen, deze vintage verlichtingsstijl blijft tot op de dag erg populair. Tot slot bracht de naoorlogse periode het ontwerpethos van het midcentury modernisme voort. Gefocust op de mooie plek waar vorm en functie elkaar ontmoeten, gebruikt deze stroming innovatieve metalen om enkele van de meest gewilde verlichtingsstijlen van de 20e eeuw vorm te geven. 
Goldwood, studio craft floor lamp mid century modern
Één van de lampen die we hier uitlichten, is deze etnisch geïnspireerde, enorme vloerlamp ontworpen door een onbekende kunstenaar in Europa, vermoedelijk in 1990. De ambacht en de gebruikte materialen zijn van hoge kwaliteit. Zo zijn de massieve palmhouten stokken samengebonden met touw en leren koorden, wat resulteert in een etnisch en primitief gevoel.
George Nakashima, Kent Hall Floor Lamp
Voor het volgende vintage design nemen we je graag mee naar gerenommeerd ontwerper George Nakashima. In 1945 opende hij zijn houtbewerkingsbedrijf simpelweg om de kost te verdienen met de vaardigheden die hij had geleerd als Eagle Scout in de Pacific Northwest, als architect in het Verre Oosten en als houtbewerker in de woestijn van Idaho. De designer begon zijn meubelbedrijf als een reactionaire beweging op de praktijk van de twintigste-eeuwse moderne architectuur, design en kunst. Met zijn werk riep hij op tot een herwinning van de filosofie van vroegere historische periodes waarin het menselijk oog en de hand de wereld van een individu bepaalden in relatie tot het universum, niet het universum zelf.
Punch the Clock, tafellamp
Vervolgens is deze brutalistische stenen tafellamp uit de jaren zeventig geïnspireerd op de stijl van Albert Tormos, een Franse kunstenaar die lampsculpturen ontwikkelde die hij uit massief steen uit Luberon maakte. Een sculptureel hoogstandje volgens ons. 
Isamu Noguchi, Akari
Het oeuvre van de Japans-Amerikaanse kunstenaar en ontwerper Isamu Noguchi (1904-1988) is buitengewoon veelzijdig. Naast beeldhouwwerken maakte hij podiumdecors, meubels, verlichting, interieurs en zelfs pleintjes en tuinen. Als beeldhouwer was hij niet alleen geïnteresseerd in materialen en vormen, maar ook in ruimtelijke effecten en interieurontwerp. Noguchi wilde dat zijn kunst zowel een praktische als sociale functie vervulde en zijn beeldhouwstijl had een blijvende invloed op het organische design van de jaren vijftig.
Goldwood, Pierre Jeanneret standard floor lamp chandigarh
Verder lichten we een teakhouten lamp van de iconische designer Pierre Jeanneret uit, afkomstig uit 1955. Een tweelichts lamp, bekend als "standaardlamp", van massief teakhout, met twee reflectoren van aluminiumplaat in reliëf, de ene zwart gelakt en de andere rood. De centrale as is conisch en kruist met een arm aan de bovenkant die de twee koepelvormige lampen aan beide uiteinden, in tegengestelde richting gericht, ondersteunt.
Galerie Vauvart, staande lamp
Svend Aage Holm Sorensen, Deense ontwerper uit de jaren vijfitg en bekend om zijn bijzondere organische vormgeving, ontwierp deze elegante hengel vloerlamp. Deze is gemaakt van teakhout en messing en de basis heeft een zwart gelakte metalen vork. De kap is gemaakt van rhodoid en geeft een warm licht.
Een ding is zeker: een uniek verzamelstuk is nooit verloren.
Kingsman Design, hanglamp
Deze combinatie van oranje en wit plexiglas met de houten accenten werkt zeer goed. De twee plexiglas delen worden vastgehouden door de houten structuur, wat zorgt voor een verrassende contradictie tussen beide materialen. De lamp heeft een UFO-vorm en licht enorm op, wat maakt dat dit stuk perfect past in een modern maar ook retro en vintage interieur. Vermoedelijk is de lamp Zweeds en gemaakt in de jaren 1970.
Maison Cedric, Georges Pelletier ceramic floor lamp 1970
Tot slot eindigen we met een zeer mooie lamp van keramiek, getekend door Georges Pelletier en daterend van het begin van de jaren zeventig. Het exemplaar is kenmerkend door zijn rotan kap en bruine banden. Wie bekend is met het werk van deze Belgische keramische kunstenaar weet dat zijn vloer- en tafellampen meer zijn dan ze lijken.
Intussen staan vintage designerlampen op hetzelfde niveau als designmeubilair zoals een salontafel, sofa of stoel. Een high-end interieur met kwalitatieve stukken, daar horen ook verfijnde lampen bij. Sommige modellen bleven langer in productie en andere zijn dan weer een pak zeldzamer en bestaan slechts in enkele exemplaren. Die halen dan ook prijzen die dan weer de lucht in schieten. Maar één ding is zeker: een uniek verzamelstuk is nooit verloren.
Header image: Goldwood by Boris, Craft floor lamp
Image 2: © Kingsman Design
Image 3: © Punch The Clock
Image 4: Galerie Vauvart, Svend Aage Holm Sorensen
Image 5: Goldwood by Boris, Pierre Jeanneret, Standard floor lamp chandigarh
Image 6: George Nakashima, Kent Hall Floor Lamp, 1965
Image 7: Maison Cedric, Georges Pelletier ceramic floor lamp 1970
Image 8: Isamu Noguchi, Akari BB3-33S, 1952, The Noguchi Museum Archives, 03069, photography by Kevin Noble © The Noguchi Museum / ARS
Text by Elke Aerts